Waterstof wordt grootschalig en dus groeit ook het transport en opslag snel. Daardoor komen vloeibare organische- en anorganische waterstofdragers (LOHC/LIHC) in beeld. Ze maken transport van waterstof makkelijker. Zo kunnen we straks ook met lagere drukken en hogere temperaturen dit gas verplaatsen. Maar dit brengt óók direct allerlei gezondheids- en milieurisico’s mee. (Bron: RIVM-factsheet, jan 2024).
Bij Oostkracht10 werken we dagelijks aan vraagstukken over omgevingsveiligheidsbeleid en Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS). Denk aan een Impactanalyse energietransitie op omgevingsveiligheid en Vermijdings- en reductieprogramma’s ZZS. Met deze inzichten helpen we bedrijven, gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en veiligheidsregio’s om bewuste keuze te maken: hoe benutten we de kansen van waterstofdragers, zónder veiligheid en duurzaamheid uit het oog te verliezen?
Stand van zaken: waar kijken we nu naar?
- Dichts bij grootschalige toepassing: ammoniak, tolueen en benzyltolueen. De interesse in methanol groeit snel.
- Doorontwikkeling: ammoniak, methanol, mierenzuur en benzyltolueen als waterstofdrager. Interessant zijn testen of waterstof rechtstreeks kan worden afgegeven in eindapparaten met geïntegreerde brandstofcellen (bij ‘off-grid’, scheepvaart en zwaar vervoer). In die toepassingen fungeren ze feitelijk als energiedrager, niet alleen als waterstofdrager.
Ons advies: wed op meerdere paarden, maar met duidelijke randvoorwaarden
- Ammoniak is geen ZZS, maar is acuut (zeer) giftig na inademing bij vrijkomen. Realistisch lijkt ons bij grootschalig gebruik het transport van waterstof met ammoniak als drager via nieuwe buisleidingen. Aangevuld met strenge voorwaarden in omgevingsveiligheidsbeleid voor gemeenten en provincies. Zoals uitschakelbare mechanische ventilatie in woningen en gebouwen. Maar ook goede detectiesystemen, om snel te kunnen alarmeren bij eventuele lekkages in de buisleidingen en deze te verhelpen.
- Methanol is geen ZZS, maar is wel brandbaar en veroorzaakt acute orgaanschade. Bij verbranding en afbraak kan ook koolmonoxide (CO) ontstaan. Dit welbekende gas is acuut giftig bij inademing én als ZZS geclassificeerd. Dit betekent: “Safe & Sustainable by Design”, vrijkomende lekkages en emissies minimaliseren en zuivere procesvoering.
- Mierenzuur is ook geen ZZS, maar wel corrosief op de huid en voor de longen. Ook ontstaat mogelijk koolmonoxide bij de afbraak van deze waterstofdrager en afgifte.
- Benzyltolueen is mogelijk ZZS. Deze vloeistof is giftig voor de voortplanting en milieugevaarlijk. Deze stof is persistent, bioaccumulerend en (eco)toxisch (PBT). Als deze stof vrijkomt en het riool instroomt of in sloten en kanalen terechtkomt, dan veroorzaakt dit problemen voor de waterkwaliteit. Dus, voorzichtig omgaan met transport en opslag.
- Tolueen is geen ZZS, maar mogelijk giftig voor de voortplanting. Ook kan inademing van tolueen leiden tot duizeligheid, misselijkheid en bewustzijnsverlies. Bij langdurige blootstelling kan blijvende schade aan de hersenen en het zenuwstelsel en schade aan lever en nieren optreden. Bovendien kunnen bij afgifte van waterstof vanuit tolueen bijproducten ontstaan, zoals benzeen.
Onze oproep:
Balanceer tussen acute risico’s zoals omgevingsveiligheid en lange termijn risico’s voor de (volks)gezondheid en het milieu.
Wees ambitieus én nuchter:
- Kies per keten de best-passende waterstofdrager;
- Borg omgevingsveiligheid en vermijd of minimaliseer ZZS van ontwerp tot eindgebruik;
- Maak emissiearme toepassing van waterstofdragers de norm.
Benieuwd hoe jij deze afweging maakt in jouw projecten? Versterk jezelf met Oostkracht10.
Deze blog is geschreven door Cornelis van Loon, adviseur bij Oostkracht10. Wil je in contact komen met Cornelis? Mail hem dan op cornelis@oostkracht10.nl of bel naar 085 – 070 47 32.
"Heb je een vraag?"
