Olindo Lazzaro houdt zich al bijna dertig jaar bezig met één ding: veiligheid verbeteren. Inmiddels doet hij dat wereldwijd als Global Head EHS & Sustainability by Design bij CSL. Hij werkt aan grote, complexe vraagstukken rondom procesveiligheid, risico’s en duurzaamheid. Zijn insteek? Het moet niet alleen kloppen op papier, maar ook werken in de praktijk.
Prefer English? Read the English version.
Nuchter
Die nuchtere insteek past ook goed bij Valentina, adviseur bij Oostkracht10. En er zijn meer overeenkomsten: Olindo en Valentina komen van oorsprong uit Italië en kennen elkaar via het netwerk voor Seveso-bedrijven. Een groot deel van hun werk raakt aan één van de belangrijkste veiligheidskaders in Europa: de Seveso-richtlijn. Een richtlijn die is ontstaan in, jawel: Italië. Genoeg redenen voor Valentina om in gesprek te gaan met Olindo over de Seveso-richtlijn.
Van engineering naar veiligheid
Olindo begon zijn carrière als ingenieur, maar vond al snel zijn weg naar veiligheid. “Ik ben de veiligheidswereld binnengekomen via procesveiligheid. Daar ligt echt mijn passie.”
In zijn loopbaan werkt hij bij meerdere internationale bedrijven die onder de Seveso-richtlijn vallen. Dat is Europese wetgeving voor bedrijven die werken met gevaarlijke stoffen. “Die richtlijn is ontstaan na een grote ramp in Seveso, waarbij bleek dat het bedrijf aan alle regels voldeed en het toch misging. Dat was een kantelpunt. Sindsdien draait het niet alleen om het voldoen aan regels, maar om het echt te begrijpen en beheersen van risico’s.”
Meer dan techniek
Wat de Seveso-richtlijn bijzonder maakt, is volgens Olindo de combinatie van disciplines. “Het gaat niet alleen over techniek of installaties. Het gaat ook over managementsystemen, besluitvorming en zelfs ruimtelijke ordening.”
Valentina: “Bedrijven moeten niet alleen risico’s identificeren en analyseren, maar ook aantonen hoe ze die beheersen.” Olindo: “Inderdaad. Het dwingt bedrijven om verder te kijken dan de eigen fabriek. Ze moeten ook kijken naar de omgeving.”
Nul risico
Valentina woont in Enschede, de plaats van de vuurwerkramp. “Waarom gaat het toch nog mis, ondanks alle maatregelen, wetten en richtlijnen?”
“Nul risico bestaat niet”, zegt Olindo. “De enige manier om dat te bereiken, is door het risico volledig weg te nemen. Bijvoorbeeld geen gevaarlijke stoffen meer gebruiken. In alle andere gevallen blijft er altijd een restrisico.” De kunst zit in het zo goed mogelijk identificeren en beheersen van dat risico. “Je moet begrijpen waar de gevaren zitten en zorgen dat je voldoende maatregelen hebt genomen.”
Waar het écht misgaat
Volgens Olindo ligt de oorzaak van incidenten zelden alleen in techniek. “In mijn ervaring zit het probleem vaak in de organisatie. In leiderschap, in cultuur of in kennis.”
Valentina herkent dat: “Het is vaak niet één maatregel die faalt, maar meerdere tegelijk. En daar zit bijna altijd een organisatorische component achter.”
Olindo: “Je kunt de beste technische systemen hebben. Maar als mensen procedures niet volgen, of veranderingen niet goed beheren, ontstaat er een verschil tussen hoe het bedacht is en hoe het in de praktijk gebeurt. En daar zit het risico.”
Cultuur is cruciaal
Veiligheid bestaat volgens hem uit drie onderdelen: techniek, management en cultuur. “De eerste twee zijn relatief goed vastgelegd. De derde, cultuur, is het lastigst. Die kun je niet zomaar meten of inspecteren, maar die is wel cruciaal.”
Juist daarom is het belangrijk om mensen te betrekken bij risicoanalyses. “De mensen die dagelijks met installaties werken, weten vaak het beste wat er echt gebeurt. Als je die niet betrekt, mis je essentiële informatie.”
Kleine kans, grote gevolgen
Meer dan vijftig jaar na de ramp, is de Seveso-richtlijn nog altijd actueel. “De technologie is verbeterd, maar de uitdaging zit nog steeds in gedrag en besluitvorming”, zegt Olindo. “Zeker omdat je dit soort risico’s niet dagelijks ziet. Het zijn risico’s met een lage kans, maar een enorme consequentie. Juist daarom is het zo belangrijk om scherp te blijven. Ook als er lange tijd niets gebeurt.” Daarnaast komen er nieuwe risico’s bij door klimaatverandering, cyberdreigingen en de energietransitie. “Nieuwe technologieën brengen nieuwe veiligheidsvraagstukken met zich mee.”
Geen rekensom
Ondanks alle risico’s voelen Olindo en Valentina zich niet onveilig bij industriële locaties. Valentina: “De risico’s zijn goed in kaart gebracht en worden beheerst. Vaak zijn andere risico’s in het dagelijks leven groter, maar minder zichtbaar. “Wat volgens Olindo het verschil maakt, is hoe organisaties ermee omgaan. “Veiligheid is geen rekensom of checklist. Het is een combinatie van. En vooral: een gedeelde verantwoordelijkheid.”
"Heb je een vraag?"
